💡 Pomiar luminancji dróg i tuneli – dlaczego oświetlenie ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa?

Droga może być oświetlona i nadal nie zapewniać właściwych warunków widoczności.

Samo działanie opraw oświetleniowych nie oznacza jeszcze, że kierowca odpowiednio wcześnie zauważy przeszkodę, pieszego, zmianę przebiegu drogi czy inne zagrożenie. Szczególnego znaczenia nabiera to na drogach szybkiego ruchu, w rejonie skrzyżowań oraz w tunelach, gdzie wzrok kierowcy musi szybko przystosowywać się do gwałtownych zmian jasności.

Dlatego wykonuje się pomiary luminancji dróg i tuneli, które pozwalają ocenić rzeczywiste parametry oświetlenia z punktu widzenia użytkownika drogi.

🛣️Czym jest luminancja nawierzchni drogi?

Luminancja określa w uproszczeniu, jak jasna wydaje się obserwatorowi dana powierzchnia. W przypadku infrastruktury drogowej analizowana jest między innymi luminancja nawierzchni jezdni widzianej z pozycji kierowcy.

Wartość luminancji wyrażana jest w cd/m² – kandelach na metr kwadratowy.

Nie należy mylić jej z natężeniem oświetlenia wyrażanym w luksach. Natężenie oświetlenia określa ilość światła padającego na powierzchnię, natomiast luminancja pozwala ocenić światło odbite od nawierzchni i postrzegane przez kierowcę. Właśnie dlatego w wielu zastosowaniach związanych z ruchem samochodowym sama informacja o liczbie luksów nie daje pełnego obrazu jakości oświetlenia.

W przypadku klas oświetleniowych dróg przeznaczonych przede wszystkim dla ruchu samochodowego luminancja nawierzchni jest jednym z podstawowych parametrów stosowanych przy ocenie oświetlenia.

📏Po co wykonuje się pomiar luminancji na drodze?

Pomiar luminancji drogi pozwala sprawdzić, czy wykonana instalacja oświetleniowa rzeczywiście zapewnia parametry wymagane w projekcie oraz odpowiedni poziom widoczności.

Podczas badań można ocenić nie tylko średni poziom luminancji, lecz również jej rozkład i równomierność. Ma to ogromne znaczenie, ponieważ naprzemienne bardzo jasne i ciemne fragmenty jezdni mogą powodować dyskomfort wzrokowy oraz utrudniać dostrzeżenie przeszkody.

Profesjonalne pomiary oświetlenia drogowego mogą obejmować między innymi:

• średnią luminancję nawierzchni jezdni,
• równomierność ogólną luminancji,
• równomierność wzdłużną,
• ocenę olśnienia,
• natężenie oświetlenia,
• porównanie wyników z założeniami projektu i wymaganiami dla odpowiedniej klasy oświetleniowej.

Procedury pomiaru parametrów fotometrycznych instalacji oświetlenia drogowego opisuje między innymi norma PN-EN 13201-4:2016-03 „Oświetlenie dróg – Część 4: Metody pomiaru efektywności oświetlenia”.

🚨Jakie ryzyko powoduje niewłaściwe oświetlenie drogi?

Problemem nie musi być całkowity brak światła. Znacznie trudniejsze do zauważenia są sytuacje, w których instalacja działa, ale jej rzeczywiste parametry odbiegają od założeń.

Zbyt niski poziom luminancji może ograniczać możliwość szybkiego rozpoznania przeszkody. Niewłaściwa równomierność może powodować powstawanie jasnych i ciemnych obszarów. Z kolei nadmierne olśnienie może pogorszyć zdolność kierowcy do obserwowania otoczenia.

Na parametry instalacji z czasem wpływają również zabrudzenia opraw, zużycie źródeł światła, zmiany ich parametrów, ustawienie opraw, stan nawierzchni czy przeprowadzone modernizacje.

Dlatego pomiary fotometryczne są ważnym elementem odbioru instalacji oświetlenia drogowego oraz weryfikacji jej rzeczywistego działania.

🚇Pomiar luminancji w tunelu – dlaczego jest jeszcze ważniejszy?

W tunelach wymagania dotyczące oświetlenia są szczególnie istotne. Kierowca wjeżdżający w dzień do tunelu przechodzi w bardzo krótkim czasie ze środowiska o wysokiej jasności do znacznie ciemniejszego wnętrza.

Jeżeli różnica jest zbyt duża, może wystąpić tzw. efekt czarnej dziury – kierowca zbliżający się do tunelu ma problem z rozpoznaniem obiektów znajdujących się wewnątrz.

Aktualny raport techniczny CEN/TR 14380:2024 dotyczący oświetlenia tuneli drogowych wskazuje właśnie ograniczenie tego efektu, możliwość zauważenia innych użytkowników oraz zapewnienie kierowcy możliwości odpowiednio szybkiej reakcji jako jedne z podstawowych celów oświetlenia tunelowego.

🔦Oświetlenie tunelu zmienia się na jego długości

Tunelu nie można traktować jak zwykłego, równomiernie oświetlonego pomieszczenia.

System oświetleniowy musi uwzględniać proces adaptacji wzroku kierowcy. Dlatego rozpatruje się kolejne strefy związane z wjazdem do tunelu, strefą progową, przejściową, wewnętrzną oraz wyjazdem.

Największe wymagania występują w rejonie wjazdu do tunelu w ciągu dnia. Poziom luminancji musi umożliwić kierowcy przejście z jasnego otoczenia do wnętrza bez nagłego pogorszenia widoczności. Dalej poziom oświetlenia może być stopniowo zmniejszany wraz z adaptacją wzroku. Taką zasadę działania oświetlenia tunelowego opisuje również GDDKiA.

Dlatego pomiar luminancji w tunelu wymaga analizy warunków występujących w różnych jego częściach, a nie wykonania jednego przypadkowego odczytu.

🗓Kiedy warto wykonać pomiary luminancji?

Pomiary są szczególnie istotne po wykonaniu nowej instalacji oświetleniowej, podczas odbioru inwestycji, po modernizacji oświetlenia oraz przy weryfikacji istniejących instalacji.

Warto przeprowadzać je również wtedy, gdy pojawiają się wątpliwości dotyczące widoczności, równomierności oświetlenia albo zgodności rzeczywistych parametrów instalacji z dokumentacją projektową.

W przypadku dużych inwestycji infrastrukturalnych pomiar dostarcza przede wszystkim obiektywnych danych. Zamiast oceniać oświetlenie na zasadzie „jest jasno” lub „wydaje się wystarczające”, można otrzymać konkretne wyniki pomiarowe i odnieść je do wymagań technicznych.

Pomiary luminancji to nie tylko kwestia komfortu

W przypadku drogi czy tunelu parametry oświetlenia bezpośrednio wpływają na warunki obserwacji otoczenia przez kierowcę.

Liczy się możliwość odpowiednio wczesnego zauważenia przeszkody, innego pojazdu, pieszego, elementów infrastruktury czy zmiany przebiegu drogi.

Dlatego prawidłowy pomiar oświetlenia drogi powinien być traktowany jako element technicznej oceny infrastruktury, a nie wyłącznie kontrola tego, czy wszystkie lampy świecą.

Profesjonalne pomiary luminancji odbiciowej dróg i tuneli – TZO24

TZO24 wykonuje profesjonalne pomiary luminancji dróg i tuneli na terenie całej Polski.

Realizujemy pomiary pozwalające zweryfikować rzeczywiste parametry instalacji oświetleniowych i ocenić ich działanie w warunkach eksploatacyjnych.

Usługę kierujemy między innymi do zarządców dróg, jednostek samorządowych, wykonawców inwestycji drogowych, generalnych wykonawców, firm odpowiedzialnych za utrzymanie infrastruktury oraz podmiotów realizujących budowę i modernizację tuneli.

Potrzebujesz pomiaru luminancji światła?

Nie oceniaj jakości oświetlenia „na oko”. Sprawdź rzeczywiste parametry instalacji za pomocą profesjonalnych pomiarów.

Skontaktuj się z TZO24 i zleć pomiar luminancji drogi lub tunelu. Realizujemy pomiary na terenie całej Polski.